Η Ρώμη δεν χτίστηκε σε μία μέρα. Ούτε η ανθεκτικότητα
Ούτε η ανθεκτικότητα.
Όλοι ξέρουμε κάποιον που τα κατάφερε ξεκινώντας κυριολεκτικά από το μηδέν, χωρίς καμία βοήθεια. Ή κάποιον που είχε δύσκολα παιδικά χρόνια, κατάφερε να τα ξεπεράσει και αφιέρωσε τη ζωή του στο να βοηθάει άλλους. Ή κάποιον που πέρασε κάτι πολύ δύσκολο και κατάφερε να σταθεί ξανά στα πόδια του, δυνατός και ανεξάρτητος. Ποια είναι αυτή η μυστηριώδης δεξιότητα που κάνει κάποιους ανθρώπους να προσαρμόζονται καλύτερα στις δυσκολίες; Μπορούμε να την καλλιεργήσουμε; Είναι δεξιότητα μόνο για ενήλικες ή τη μαθαίνουν και τα παιδιά; Ας την αποκαλύψουμε.
Η ανθεκτικότητα είναι η δεξιότητα να προσαρμοζόμαστε θετικά και να κρατάμε ή να ξαναβρίσκουμε την ψυχική μας υγεία, παρά τις δυσκολίες (Wald et al., 2006). Αλλάζει και εξελίσσεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής (Herman et al., 2011). Το ερώτημα του εκατομμυρίου που προσπαθούν να απαντήσουν οι επιστήμονες είναι αυτό. Πώς γίνεται κάποιοι άνθρωποι, όποια κι αν είναι η ηλικία ή το φύλο τους, να αντέχουν τις δυσκολίες χωρίς να επηρεάζεται η σωματική ή η ψυχική τους υγεία; (Herman et al., 2011).
Μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Οχάιου (2020) βρήκε ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί υπερεκτιμούν την ανθεκτικότητά τους, και μάλιστα πολύ. Το 83% πίστευε ότι έχει υψηλή ψυχική και συναισθηματική ανθεκτικότητα, ενώ στην πραγματικότητα ανθεκτικό βγήκε το 57%. Είναι ενδιαφέρον, αν σκεφτεί κανείς ότι η ανθεκτικότητα συνδέεται με καλύτερη αντιμετώπιση των απρόβλεπτων αλλαγών, των δυσκολιών, των απογοητεύσεων και των αποτυχιών.
Ανθεκτικότητα για εργαζόμενους γονείς
Είστε εργαζόμενος γονιός και περάσατε την πανδημία δουλεύοντας από το σπίτι, με ένα νήπιο, ένα παιδί ή, ακόμη χειρότερα, έναν έφηβο μέσα στο σπίτι 24 ώρες το εικοσιτετράωρο; Συγχαρητήρια, είστε επαγγελματίας της ανθεκτικότητας. Αστεία στην άκρη, η πανδημία ήταν μια δύσκολη εμπειρία για όλον τον κόσμο. Η ανθεκτικότητα μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες. Πώς φερόταν λοιπόν ένας ανθεκτικός εργαζόμενος γονιός; Ας δούμε ένα παράδειγμα.
Δευτέρα πρωί. Η ομάδα είναι έτοιμη για την πρώτη online συνάντηση της εβδομάδας. Ο Μαξ, υπεύθυνος περιεχομένου στην εταιρεία και περήφανος μπαμπάς ενός 4χρονου, έχει ήδη μπει και παίζει στο φόντο το «Here Comes the Sun» των Beatles. Όταν μπαίνουν οι υπόλοιποι, χαμογελά και χαιρετά έναν έναν τους συναδέλφους. Η θετική του διάθεση περνάει αμέσως στους άλλους. Όταν η Ελένη λέει ότι έχει κολλήσει σε ένα έργο, προσφέρεται να βοηθήσει, αφού το πρόγραμμά του είναι ελαφρύ. Όταν εκείνη αγχώνεται πολύ, χρησιμοποιεί το χιούμορ για να ξεφουσκώσει τον φόβο. Εντάξει, ο Μαξ είναι ωραίος τύπος. Γιατί όμως είναι ανθεκτικός;
Η στάση του απέναντι στα προβλήματα βοηθά άμεσα την ψυχική του ευεξία και τον κάνει να διαχειρίζεται πολύ καλύτερα το άγχος. Ξέρουμε ότι οι υγιείς και χαρούμενοι εργαζόμενοι δεσμεύονται περισσότερο και ανεβάζουν την ποιότητα, την ικανοποίηση των πελατών και τα αποτελέσματα. Ο Μαξ δείχνει προσαρμοστικότητα και είναι σίγουρα ομαδικός. Αν ξέρετε έναν εργοδότη που δεν θέλει αυτά τα δύο από τους ανθρώπους του, μπορείτε να σταματήσετε εδώ το διάβασμα.
Η στάση του Μαξ τον βοηθά να μαθαίνει καινούργια πράγματα (από το έργο της Ελένης) και έτσι να εξελίσσεται και στη δουλειά του. Γι' αυτό η ανθεκτικότητα μετράει και στη δουλειά. Η ίδια έρευνα του Πανεπιστημίου του Οχάιου έδειξε και κάτι ακόμη. Ενώ το 93% των πιο ανθεκτικών Αμερικανών πιστεύει ότι η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική, μόνο το 33% ζητάει βοήθεια όταν περνάει κάτι συναισθηματικά βαρύ.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Και ο Μαξ πέρασε την πανδημία με τον μικρό Γιάννη να κλαίει όλη μέρα γιατί ήθελε να δει τους φίλους του. Και ο Μαξ πάλεψε με δύσκολα συναισθήματα όταν δεν μπορούσε να δει τους γονείς του σχεδόν έναν χρόνο, για να μην τους κολλήσει. Όλα όμως είναι θέμα οπτικής.
Και όπως λέμε συχνά σε αυτό το blog, οι δεξιότητες μαθαίνονται. Με τη σωστή καθοδήγηση, μπορούμε να χτίσουμε σκέψεις, συμπεριφορές και κινήσεις που μας βοηθούν να σηκωνόμαστε από δύσκολες και αγχωτικές στιγμές.
Ανθεκτικότητα για παιδιά
Ας πάρουμε τον μικρό Γιάννη. Είναι πολύ λυπημένος που ο μπαμπάς του δεν μπορεί να τον πάει στην παιδική χαρά και πρέπει να μείνει σπίτι. Ο Μαξ όμως τον έχει καθίσει και του έχει εξηγήσει (πολλές φορές) «Καταλαβαίνω ότι είσαι λυπημένος τώρα και είναι εντάξει να νιώθεις έτσι, αλλά θυμήσου ότι αυτό το συναίσθημα δεν θα κρατήσει για πάντα». Αυτό που μαθαίνει ο Μαξ στον γιο του είναι ακριβώς η ανθεκτικότητα. Τα ανθεκτικά παιδιά συχνά τα καταφέρνουν καλά στην επίλυση προβλημάτων (ναι, άλλη μια δεξιότητα). Γιατί; Απλό. Είναι πιο πρόθυμα να ξαναπροσπαθήσουν, ακόμη κι όταν κάτι δεν πάει όπως το σχεδίασαν.
Σύμφωνα με την έρευνα, τα ανθεκτικά παιδιά είναι λιγότερο πιθανό να αποφεύγουν τα προβλήματα ή να τα αντιμετωπίζουν με τρόπους που δεν τα βοηθούν, όπως με άμυνα ή επιθετικότητα. Έχουν επίσης συνήθως καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία.
Ανθεκτικότητα για όλους
Η Ρώμη δεν χτίστηκε σε μία μέρα. Ούτε η ανθεκτικότητα. Θέλει χρόνο και προσπάθεια, αλλά τα οφέλη είναι πολλά. Ας ξεκινήσουμε με μικρά βήματα, για παράδειγμα με ένα μάθημα της Morphoses που χτίζει την ανθεκτικότητα.
