Άγχος και πίεση στις εξετάσεις. Πώς τα διαχειριζόμαστε

Δεν είναι το τέλος του κόσμου. Είναι απλώς το τέλος της σχολικής χρονιάς.

Ξέρατε ότι σχεδόν το 80% των μαθητών νιώθει αρνητικά συναισθήματα όπως άγχος, πίεση, θυμό και απόγνωση στην περίοδο των εξετάσεων; Ή ότι πάνω από το 90% ανησυχεί υπερβολικά για τους βαθμούς του, σύμφωνα με έρευνα σε σχολεία του Βόλου;

Ίσως είστε ένας από αυτούς τους 90. Ίσως είστε ο γονιός που στηρίζει το παιδί του στις εξετάσεις.

Σε κάθε περίπτωση, δεν είστε μόνοι.

Ας ξεκινήσουμε κοιτάζοντας τον κόσμο με τα μάτια ενός μαθητή.

Οι εξετάσεις ξεκινούν αύριο. Διαβάζατε όλη τη χρονιά για αυτή τη στιγμή, και τώρα πρέπει να διαχειριστείτε την πίεση και να δώσετε τον καλύτερό σας εαυτό. Όλοι σας λένε ότι αυτή είναι η ευκαιρία σας για τη σχολή που ονειρεύεστε. Κι όμως, όχι μόνο δεν θυμάστε καμία από τις εξισώσεις που μάθατε όλη τη χρονιά, αλλά νιώθετε ότι δεν θυμάστε ούτε πώς… γράφεται το όνομά σας! Σας θυμίζει κάτι;

Μην ανησυχείτε, όλοι έχουμε βρεθεί σε αυτή τη θέση. Ναι, οι εξετάσεις είναι βαριές. Μαζί όμως μπορούμε να τις κάνουμε λιγότερο τρομακτικές και πιο διαχειρίσιμες. Σας υποσχόμαστε ότι αυτό δεν είναι ένα άρθρο του τύπου «φορέστε το γούρι σας και χαμογελάστε στον ήλιο». Πάμε στην ουσία.

Πριν δούμε πώς διαχειριζόμαστε την πίεση, ας εξηγήσουμε τι είναι πραγματικά η πίεση και γιατί η διαχείρισή της είναι δεξιότητα.

Γενικά, η πίεση είναι το ψυχολογικό στρες που νιώθουμε όταν περιμένουμε από τον εαυτό μας, ή περιμένουν οι άλλοι, να τα πάμε καλά. Ξέρατε ότι ένας γονιός μπορεί να δημιουργήσει πίεση απλώς επειδή θέλει το παιδί του να γράψει καλά; Ή ότι λίγη πίεση μπορεί να βοηθήσει την απόδοση; Η πολλή πίεση όμως είναι ο κλασικός δρόμος για κακή απόδοση και αρνητικά συναισθήματα.

Η διαχείριση της πίεσης είναι, με απλά λόγια, η ικανότητά μας να μειώνουμε την πίεση που νιώθουμε και τις αρνητικές της επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική μας υγεία. Υπάρχουν πολλές τεχνικές, νοητικές, συναισθηματικές και πρακτικές.

Αρκετή όμως η θεωρία. Πάμε στο πρακτικό κομμάτι.

Ας πούμε ότι πηγαίνετε στις εξετάσεις νηστικοί, άυπνοι, και διαβάζατε μέχρι το τελευταίο λεπτό πριν μπείτε στην αίθουσα. Περιμένετε με αγωνία τα θέματα και συζητάτε την επερχόμενη καταστροφή με τους εξίσου αγχωμένους συμμαθητές σας. Ποιος ήταν εκείνος ο δύσκολος νόμος της Φυσικής που κανείς δεν θυμάται απέξω; Έλα, ξέρετε ότι τον ξέρετε, ΠΡΕΠΕΙ να τον πείτε φωναχτά τώρα. Πώς λέτε να πάει το γραπτό; Έχετε φροντίσει να είστε στις καλύτερες δυνατές συνθήκες για να το αντιμετωπίσετε;

Δεν είμαστε αφελείς. Φυσικά το άγχος μπορεί να μη σας αφήσει να κοιμηθείτε οκτώ ώρες. Αν όμως έχετε καλύψει τις βασικές σας ανάγκες όσο καλύτερα γίνεται, είστε ήδη ένα βήμα μπροστά.

• Μπορεί να μην έχετε όρεξη να φάτε, αλλά ένα ελαφρύ, θρεπτικό πρωινό δίνει στο μυαλό και στο σώμα ενέργεια για να αντέξουν την πίεση. Μαντέψτε γιατί ένας μεγάλος καφές με άδειο στομάχι δεν θα βοηθήσει το ίδιο…
• Κοιμηθείτε όσο περισσότερο ύπνο μπορείτε. Αν δεν μπορείτε, δεν πειράζει: βάλτε την αγαπημένη σας ήρεμη μουσική και προσπαθήστε να χαλαρώσετε τους μύες σας. Σίγουρα ΟΜΩΣ μην ξυπνήσετε στις 3 το πρωί για διάβασμα. Την επόμενη μέρα δεν θα θυμάστε τίποτα.
• Αν μπορείτε και έχετε διάθεση, περπατήστε μέχρι το σχολείο αντί να πάρετε λεωφορείο. Η ήπια άσκηση, όπως το περπάτημα, μειώνει την κορτιζόλη σε στιγμές άγχους. Αν όμως έχετε αργήσει, ΜΗΝ τρέξετε μέχρι το σχολείο. Θα φτάσετε ιδρωμένοι, λαχανιασμένοι και ακόμη πιο αγχωμένοι.
• Τέλος, όλα είναι θέμα οπτικής. Μπορείτε να δείτε την κατάσταση ως πρόκληση που μπορείτε να αντιμετωπίσετε, ή ως απειλή που φοβάστε. Η έρευνα δείχνει ότι όταν βλέπουμε κάτι ως πρόκληση (και όχι ως απειλή), το άγχος μας μειώνεται. Έχει βρεθεί επίσης ότι η χαμηλή αυτοεκτίμηση, ή η λάθος οπτική για την επιτυχία, συνδέεται με περισσότερο αναμάσημα των ίδιων σκέψεων, κάτι που προμηνύει αρνητικά συναισθήματα.

Φίλοι μου, σας αφήνω με αυτό το τραγούδι, που πιστεύω ότι πρέπει να το ακούσουν όλοι: το «Everybody's Free (To Wear Sunscreen)» του Baz Luhrmann. Οι στίχοι του βγήκαν από ένα διάσημο κείμενο που έγραψε το 1997 η Mary Schmich, αρθρογράφος της Chicago Tribune, και η ουσία του είναι απλή: μην αγχώνεστε υπερβολικά για το μέλλον, και μη νιώθετε άσχημα αν δεν ξέρετε ακόμη τι θέλετε να κάνετε στη ζωή σας. Οι πιο ενδιαφέροντες άνθρωποι συχνά δεν το ήξεραν ούτε στα 22 τους.

Καλή επιτυχία στις εξετάσεις!